Soạn bài Chữa lỗi dùng từ (Tiếp theo)

I. KIẾN THỨC CƠ BẢN

1. Dùng từ không đúng nghĩa

a) Khi dùng từ, cần đảm bảo tính chính xác giữa nghĩa vốn có của từ với nội dung định biểu đạt.

b) Trong các câu sau, người viết đã mắc lỗi dùng từ như thế nào?

(1) Mặc dù còn một số yếu điểm, nhưng so với năm học cũ, lớp 6B đã tiến bộ vượt bậc.

(2) Trong cuộc họp lớp, Lan đã được các bạn nhất trí đề bạt làm lớp trưởng.

(3) Nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu đã được tận mắt chứng thực cảnh nhà tan cửa nát của những người nông dân.

Gợi ý: Trong các câu trên, người viết đã mắc lỗi dùng từ không đúng nghĩa. Hãy tra từ điển để nắm được nghĩa của các từ: yếu điểm, đề bạt, chứng thực; xét xem các từ này đã được dùng như thế nào, có đúng không?

– yếu điểm: điểm quan trọng;

– đề bạt: cử giữ chức vụ cao hơn (thường do cấp có thẩm quyền cao quyết định mà không qua bần cử);

– chứng thực: xác nhận là đúng sự thật.

c) Sửa lại lỗi về dùng từ sai nghĩa trong các câu trên:

Đối chiếu nghĩa của các từ trên với nghĩa của các từ nhược điểm (hoặc điểm yếu), bầu, chứng kiến, để thấy được độ chính xác khi thay thế.

2. Như vậy, nguyên nhân chính của việc dùng từ không đúng nghĩa là trường hợp người viết (nói) không biết nghĩa của từ, hiểu sai nghĩa của từ hoặc hiểu không đầy đủ nghĩa của từ. Cho nên, để không mắc phải lỗi này khi viết (nói) thì một mặt phải không ngừng trau dồi thêm vốn từ, mặt khác trong những tình huống giao tiếp cụ thể, phải xác định được nghĩa của từ mình dùng, nếu còn chưa chắc chắn về nghĩa của từ nào thì phải tra từ điển để hiểu rõ nghĩa cũng như cách sử dụng nó.

II. RÈN LUYỆN KĨ NĂNG

1. Lựa chọn phương án đúng trong các trường hợp kết hợp từ sau đây:

(1) bản (tuyên ngôn) – bảng (tuyên ngôn);

(2) (tương lai) sáng lạng – (tương lai) xán lạn;

(3) bôn ba (hải ngoại) – buôn ba (hải ngoại);

(4) (bức tranh) thuỷ mặc – (bức tranh) thuỷ mạc;

(5) (nói năng) tuỳ tiện – (nói năng) tự tiện.

Gợi ý:

– Tra từ điển để nắm được nghĩa của các từ tuyên ngôn, xán lạn, bôn ba, thuỷ mặc, tuỳ tiện.

– Kết hợp có các từ này là kết hợp đúng.

2. Chọn từ thích hợp để điền vào chỗ trống:

a) khinh khỉnh / khinh bạc

– …: tỏ ra kiêu ngạo và lạnh nhạt, ra vẻ không thèm để ý đến người đang tiếp xúc với mình.

b) khẩn thiết / khẩn trương

– …: nhanh, gấp và có phần căng thẳng.

c) bâng khuâng / băn khoăn

– …: không yên lòng vì có những điều phải suy nghĩ, lo liệu.

Gợi ý: Tra từ điển để nắm được nghĩa của các từ khinh bạc, khẩn thiết, bâng khuâng,  rồi so sánh với các lời giải nghĩa. Các từ phù hợp với các lời giải nghĩa sẽ là: khinh khỉnh, khẩn trương, băn khoăn.

3. Tìm và chữa các lỗi dùng từ trong các câu sau:

(1) Hắn quát lên một tiếng rồi tống một cú đá vào bụng ông Hoạt.

(2) Làm sai thì cần thực thà nhận lỗi, không nên bao biện.

(3) Chúng ta có nhiệm vụ giữ gìn những cái tinh tú của văn hoá dân tộc.

Gợi ý: Câu (1), nghĩa của từ đá không phù hợp với nghĩa của từ tống (thay từ đá bằng từ đấm hoặc thay từ tống bằng từ tung); câu (2), từ thành khẩn phù hợp với việc nhận lỗi (thay cho thật thà), từ bao biện có nghĩa là ôm đồm làm nhiều việc, không phù hợp, nên thay bằng nguỵ biện (có ý nghĩa tranh cãi giả tạo, vô căn cứ). Câu (3), tinh tú có nghĩa là các vì sao, không phù hợp, nên thay bằng tinh tuý (phần giá trị nhất, quý báu nhất).


Các từ khóa trọng tâm " cần nhớ " của bài viết trên hoặc " cách đặt đề bài " khác của bài viết trên:
  • soan bai chua loi dung tu tiep theo
  • ,